Over seks en de Amerikaanse Grondwet – door Leon de Winter

U bent gewaarschuwd. Dit is geen spannende, enerverende column. Dit gaat over een onderwerp dat niet sexy is: de Amerikaanse Grondwet. Maar het is de papieren fundering van een staat en cultuur die ons leven in het westen volledig hebben bepaald: in kleding, gedrag, taal, vrijetijdsgedrag (zoals het woord ‘hobby’), amusementskeuze, technologie, en vooral: in de manier waarop we naar onze persoonlijke mogelijkheden kijken en de vrijheid die we kunnen genieten. Lees dus toch maar even door. Straks gaat het over seks.

Voor dat laatste was het ooit van belang dat we de staat en de willekeur van tirannen terugdrongen. Dat kon alleen plaatsvinden in een nieuw land, waar adel of georganiseerde religies nog niet zodanig heersten dat ze niet verwijderd konden worden.

Vrijheid en individualisme

Er zullen lezers zijn die vinden dat een column over de Amerikaanse Grondwet oude kost is. Maar dat is het niet. Niets is vanzelfsprekend wanneer we het hebben over vrijheid en het recht om je leven in te richten zoals het jou goeddunkt. Dat we die vrijheden en rechten vanzelfsprekend zijn gaan vinden en niet dagelijks met bloed, zweet en tranen hoeven te verdedigen is een wonder – en wonderen zijn er om te bewonderen.

De Amerikaanse ziel drukt zich uit in de Grondwet. Dat is een heel ander soort grondwet dan de grondwetten die wij in Europa kennen. Zonder de Amerikaanse Grondwet is er geen Amerika. Duitsland en Nederland blijven de uitdrukkingen van de aspiraties van eeuwenoude volken, die zich verenigd voelen door taal en tradities die in een eigen natuurlijke omgeving zijn gevormd. Amerika niet. Amerika is een relatief recente uitvinding op basis van revolutionaire opvattingen over vrijheid en individualisme, die –  zo meenden de Founding Fathers – door God gegeven waren. Daarmee bedoelden ze: die elk mens van nature, door het feit van zijn geboorte, bezit.

Toen ik voor het eerste de National Archives in Washington D.C. bezocht, kon ik mijn tranen niet bedwingen. Daar lagen de documenten die voor de vrije wereld zo belangrijk zijn geweest. Daar lagen de teksten waarmee een einde kwam aan tirannie en wreedheid, die zo kenmerkend waren voor het bestaan van 99,9% van alle mensen die ooit aan die documenten vooraf zijn gegaan. Het is verschrikkelijk dat ze pas in de achttiende eeuw ontstonden, zoals het ook verschrikkelijk is dat de muziek van Mozart en Bach niet direct bij de Big Bang ontstonden. Het is angstaanjagend dat de absolute schoonheid die in die muziek tot uitdrukking komt, nooit eerder kon worden gehoord dan na de ontplooiing van hun kolossale talenten.

‘Pursuit of happiness’

Die Amerikaanse documenten hebben het individu definitief zijn waardigheid gegeven. Daarvóór waren we leden van klassen, en voor de meesten van ons gold: van armzalige klassen. Onze voorouders behoorden tot de talloze generaties van mensen die vreesden voor de dag van morgen, vreesden voor de nacht, voor de tiran. Zij groeiden op met het besef dat de ijzeren molen van honger en onderdrukking niet te stoppen was. Je werd geboren om te lijden, en alleen uit de rituelen van de religies konden we hoop putten voor het einde daarvan.

Sinds de Amerikaanse Declaration of Independence is er een ‘pursuit of happiness’. Dat heeft eeuwenlang de Europese elites tegen de borst gestuit. Amerikanen waren ‘oppervlakkig’ en ‘belust op geld verdienen’. Dit waren verwijten die al vanaf het einde van de achttiende eeuw klonken. Daar tegenover stonden verstilde Europese waarden waarmee de Europese elite, met name de adellijke, zich superieur kon wanen. Die Europese waarden waren de waarden van de elites. De Amerikaanse Grondwet gaf de individuele burger de middelen in handen om een eigen, volkse cultuur te ontwikkelen. En die volkse cultuur kon in de loop van enkele eeuwen zo sterk en verleidelijk worden, dat zij een bron van fantasie, jaloezie en kopieergedrag werd.

Baken voor de wereld

We zijn nu allemaal Amerikanen. We zijn geen horigen meer in dienst van een vorst of kardinaal. Meer mensen dan ooit kunnen een comfortabel leven leiden – niet omdat zij lid zijn van een bepaalde familie met voorrechten, maar omdat hun persoonlijke verdiensten dat mogelijk maken. De culturele context daarvan moest geschapen worden – dat deden de Founding Fathers.

Niet alleen voor het nieuwe land, zo weten we nu, maar voor de hele vrije wereld. En die ideeën konden alleen in de praktijk gebracht worden in een land dat groot genoeg was om kritische massa te bereiken. In een land ter grootte van Luxemburg was het Amerikaanse experiment mislukt. Om een baken voor de wereld te vormen, had Amerika ruimte en diepte nodig.

Nee, ik neem niets voor vanzelfsprekend aan. De Verenigde Staten van Amerika is niet de uitdrukking van een oude etnische identiteit. Het is niet natuurlijk dat de USA bestaat. Het was de uitdrukking van de wil van een groep intelligente mannen op een cruciaal moment in de geschiedenis. De Duitse cultuur valt samen met de ontwikkeling van verschillende volken in verschillende gebieden in het midden van Europa – de samensmelting daarvan leidde uiteindelijk tot een volk met een ziel, met een taal en specifieke gewoontes, tot in het eetgedrag en de kledingwijze toe. Maar hoe smeed je een nieuwe ziel voor een nieuw land?

De discussies over de Grondwet zijn kenmerkend voor de manier waarop de drie belangrijkste groepen Amerikanen hun land beoordelen: de conservatieven, de progressieven en de onafhankelijken. Ten aanzien van het belang van de oorspronkelijke Grondwet komen de conservatieven en onafhankelijken dicht bij elkaar. Voor hun is dat document een tekst buiten de tijd, die de absolute voorwaarde vormt voor de instandhouding van de unie. De progressieven zien een document dat aanpassing en modernisering behoeft.

Rol van de grondwet

Ik zal in de loop van de komende maanden deskundigen vragen naar hun visie op de rol van de Grondwet – een thema dat voor veel Europeanen dood is, maar dat in de USA een vitale discussie vormt. Het komt telkens aan bod wanneer leden van het Hooggerechtshof moeten worden benoemd. De letterlijken zijn conservatief, de rekkelijken zijn progressief. De leden die zitting hebben in het Hooggerechtshof worden geacht nieuwe wetten te toetsen aan de Grondwet – en in de praktijk is er een enorm verschil in de manier waarop conservatieven en progressieven dat doen.

Elke president hoopt dat één of meerdere leden van het Hof met pensioen zal gaan. Hierdoor krijgt hij de mogelijkheid één of meerdere leden te benoemen en kan daarmee in het Hof een meerderheid krijgen ten aanzien van wetten die de president en zijn partij welgevallig zijn. De positie van het Hooggerechtshof in Amerika is specialer dan die van vergelijkbare hoven in Europa. De Grondwet is een document met een ziel en niet uitsluitend een juridische mal.

Het is een emotionele tekst waarin de hoop gestalte krijgt dat het individu in vrijheid, niet gestoord door willekeur, zijn leven inhoud en zin kan geven. De kracht en het inzicht die nodig waren om zo’n document te vervaardigen, op dat moment in de menselijke geschiedenis, toen in Europa pruiken dragende koninklijke en adellijke paljassen en hun handlangers heersten, mogen we niet als oud of antiek opzij schuiven. Zonder dat grote, curieuze, dynamische land, steunend op achttiende-eeuwse documenten, hadden we in Europa nooit de welvaart en de vrijheid kunnen ontwikkelen om ons sexy te voelen.

‘A war against women’

Dus uiteindelijk is dit toch een stuk geworden dat sexy is. En nu de seks. Twee weken geleden verscheen voor een groep Democratische leden van het Huis van Afgevaardigden een studente, genaamd Sandra Fluke, die erover klaagde dat anticonceptiva zo duur waren. Zijn vond dat de overheid daarvoor moest zorgen. Toen haar verhaal bekend raakte – en daarbij was de indruk gewekt dat zij voor een echte gemengde commissie van het Huis was verschenen – maakten conservatieve politici en commentatoren daarover scherpe opmerkingen.

De beroemde en beruchte en fabelachtig succesvolle radio talk show host Rush Lambaugh – naar wie ik als het even kan luister, omdat hij een geniale spreker is -  maakte haar uit voor slet en prostituee aangezien zij, als zij seks wilde hebben, daarvoor door de overheid betaald wilde worden via de bekostiging van haar anticonceptiva. Die kostten haar, beweerde zij, duizend dollar per jaar. En omdat zij niet zwanger wilde worden en omdat een abortus ongewenst was, en ook duur, moesten de overheid en de samenleving daarvoor opdraaien.

De opmerkingen van Limbaugh werden meteen door de perfecte Democratische mediamachine opgepakt. Zelfs Obama belde Sandra Fluke om haar te zeggen dat haar ouders natuurlijk trots op haar waren. En Limbaugh werd afgeschilderd als de officieuze leider van de Republikeinse Partij (wat kolder is) en dus betekenden zijn opmerkingen dat de Republikeinen ‘a war against women’ aan het voeren waren.

‘Verwerpelijke denkbeelden’

Het mediagevecht leidde ertoe dat Limbaugh zijn verontschuldigingen aanbood. Maar toen kwamen ook de verhalen los van linkse journalisten en commentatoren die hetzelfde over bijvoorbeeld Sarah Palin hadden gezegd; die was een ‘cunt’. Die opmerkingen van links hadden nooit tot commotie geleid. Maar die van Limbaugh wel. Het kwam de Democraten uitstekend uit om het beeld op te roepen dat Republikeinen tegen vrouwen zouden zijn ,want Obama lijkt de vrouwenstem kwijt te raken. Het idee van een oorlog tegen vrouwen is volstrekte onzin, maar zo werkt het medialandschap hier.

Waarom was Limbaugh boos? Omdat hij vond dat de federale overheid zich niet met seks en met de gezondheid van de burger moet bemoeien. Hij vindt dat de Grondwet strikt moet worden nageleefd, en daarin worden de machtsmiddelen van de federale overheid precies beschreven en beperkt. En dus vond hij dat Sandra Fluke, van wie snel bleek dat zij al jaren een activiste is ten aanzien van vrouwenrechten, er verwerpelijke denkbeelden op nahield. Trouwens, de pil kost bij een apotheek vlakbij haar universiteit negen dollar per maand. Dat zijn twee speciale koffies bij Starbucks.

Waarom werd haar verklaring bij die commissie groot nieuws? Was het gearrangeerd door het Witte Huis? Het lijkt erop, maar niemand weet het precies. Links en rechts haat elkaar – het is adembenemend spannend om de verkiezingsoorlog te volgen.

Bestel alvast het boek 'Op zoek naar de Amerikaanse droom'

en krijg toegang tot alle artikelen op de website.

inclusief :

  • Boek 'Op zoek naar de Amerikaanse droom' (ISBN: 978-99904-1-610-7)
  • Columns, interviews en reisverslagen van Leon de Winter
  • Columns van gerenommeerde columnisten, commentatoren en analisten
  • Links naar nog meer interessante artikelen en verhalen
Reacties zijn uitgeschakeld
Lees vorig bericht:
whitehouse
‘Amerika: een koninkrijk van leugens’ – door Leon de Winter

Ik ben op bezoek bij professor Victor Davis Hanson: classicus, boer, columnist, militair historicus en een van de belangrijkste denkers...

Sluiten