Vertrekpunt: Los Angeles – door Leon de Winter

Moos, mijn zoon, was twee maanden oud toen hij voor het eerst naar Amerika reisde. Mijn vrouw en ik verbleven dat jaar -1995- een tijdje in de noordoosterse staat Maine. Ik wilde daar mijn roman Zionoco afmaken, een verhaal over een overspelige rabbijn in New York. Vorige week vloog Moos voor het eerst alleen over de oceaan. Over Groenland en Canada, naar Los Angeles – waar ik nu ben. We zijn samen naar de Central Valley gereden en hij heeft zijn Californische rijbewijs gehaald: een belangrijk moment in ons leven.

Vanzelfsprekend is Los Angeles mijn eerste bestemming als ik aan een verslag over Amerika begin. Los Angeles is niet de eerste Amerikaanse stad die ik ooit zag, dat was New York, maar het was wel een unieke ervaring. Unieker dan het bezoek aan New York, dat in feite de hoofdstad van Europa is. Los Angeles is raadselachtiger, moeilijker te temmen, en veel minder glamorous dan de iconische beelden van Hollywood suggereren.

Los Angeles is een werkstad. In Nederland maken we een onderscheid tussen de uitgaans- en kunstenstad Amsterdam en de werkstad Rotterdam; de havenstad waar noeste werkers hun bijdrage leveren aan het nationaal bruto product. Dat is ook de sfeer in Los Angeles. Na negen uur ’s avonds is de stad grotendeels verlaten. De Angelino’s staan vroeg op, en gaan dus ook vroeg slapen.

Samen in de auto

Het openbaar vervoer is niet bij machte de enorme stromen dagelijkse reizigers te verwerken. De bewoners zijn dus afhankelijk van hun auto’s, die op de slecht onderhouden snelwegen in gruwelijke files gevangen gehouden worden. Wie in deze stad geen auto heeft, is verloren. Ik wilde graag met Moos naar het noorden rijden, en als oefening voor het afleggen van zijn rijexamen moest hij de hele rit terugrijden in onze Ford Expedition: een SUV ter grootte van een truck.

Die hebben we in 2008 aangeschaft, toen mijn vrouw zei dat we een grote auto nodig hadden als we ons gezin en onze hond Senta in deze stad wilden verplaatsen. Maar ik wilde ook weer met mijn zoon praten. Sinds januari wonen we (voorlopig) weer in Nederland, en ik miste het contact dat ik met mijn zoon in Los Angeles had. Ik moest hem daar ’s ochtends naar school rijden en ’s middags weer ophalen. Elke dag een uur lang samen in de auto.

Toen hij vorig jaar zijn theoretisch rijexamen had gedaan, mocht hij zichzelf – naast mij – naar en van school rijden. Elke dag spraken we over politiek; Amerikaanse, Europese en Israëlische politiek. Maar in Nederland mogen ouders zich niet in de omgeving van de middelbare school van hun kinderen vertonen. Dat geldt als kinderachtig. In Los Angeles kon Moos, vanwege het ontbreken van functionerend openbaar vervoer, dus niet alleen naar school en moest ik hem brengen.

Mijn vrouw wilde dat ook doen, maar ik zag het als mijn plicht om dat als vader te doen – misschien een beetje uit achterhaalde, paternalistische trots. De bonus daarvan was intense dagelijkse communicatie. In Nederland kan hij zelfstandig naar school vanwege het uitstekende netwerk van openbaar vervoerdienste, maar het nadeel daarvan is het verlies van een uur communicatie.

Mijn Moos is langer dan ik. Onbegrijpelijk hoe dat kan. Moderne voeding heeft van Nederlanders de langste mensen ter wereld gemaakt. Wat dat in evolutionaire zin aan voordelen heeft, weet ik niet. Het lijkt me dat er een fantastische toekomst biedt aan medicijnstudenten die zich gaan specialiseren in rugproblemen in Nederland. Moos was sinds zijn twaalfde bang dat hij korter zou zijn dan zijn lange Nederlandse vrienden. In Los Angeles had hij een gemiddelde lengte. Vorige week bleek, toen hij zijn vrienden van het Lycée Francais terugzag (hij bezocht de Amerikaanse afdeling van die school), dat hij opeens de langste was geworden. Die angst was dus weg.

Stoffig Selma

We brachten een lang weekend door in Selma, een plaatsje in het noorden van de Central Valley, de ‘rozijnenhoofdstad’ van de wereld. De armoede in Selma viel bijna aan te raken: een stoffig centrum van enkele straten, met lege etalages van gesloten winkels. De eerste ochtend wilden we in een koffieshop ontbijten die werd geprezen op Yelp, maar de koffieshop was opgeheven. In Selma was geen Starbucks. We ontbeten in een ‘diner’ te midden van Latino’s en Latina’s, die bijna allemaal aan ernstig overgewicht leden.

Mijn zoon, lang en slank, nam een specialiteit van de ‘diner’. Deze bestond uit een groot bord met gebakken eieren en worst en een partij pancakes met stroop en aardbeien. Het was een ontbijt voor een geheel gezin, dat hier doorging als ontbijt voor één persoon. Moos moest het halverwege opgeven.

Tachtig procent van de bewoners van deze streek is van Mexicaanse afkomst. Een fors deel daarvan is illegaal, dat betekent vaak dat ze half-analfabeet zijn en dus alleen hun spierkracht kunnen aanbieden. De werkloosheid hier bedraagt, volgens sommige cijfers, veertig procent. In de westelijke rand van de Central Valley (die gigantische laagvlakte die zich tussen Los Angeles en Sacramento bevindt en als een van de belangrijkste agrarische gebieden in de wereld geldt) moest het grondwater vanuit vele honderden meters diepte worden opgepompt, wat vaak ondoenlijk was.

In plaats daarvan werd het benodigde water, afkomstig van de enorme bergketens ten oosten van de Valley, via een systeem van kanalen en sloten naar de landerijen gebracht. Maar een groot aantal pompen is afgezet, na een jarenlange rechtsstrijd tussen boeren en milieuorganisaties. In het water van beken en stromen bleek een beschermd visje voor te komen. Landerijen zijn verlaten, planten en struiken zijn verdord. Zandstormen zijn daarvan het resultaat. De seizoenarbeiders zijn werkloos.

The Wall Street Journal schreef:

Tientallen miljarden liters water van de bergen ten oosten en noorden van Sacramento zijn weggeleid van de boeren en naar de oceaan, waarbij honderdduizenden acres van werkbare grond vergeeld en verdord werden achtergelaten.

Het visje waarvoor zoveel grond verloren gaat en zoveel werkloosheid veroorzaakt wordt, is de ’delta smelt’ (hypomesus transpacificus). Het is enkele centimeters lang en kennelijk van groot belang voor de milieubeweging. De verwaarlozing van gigantische hoeveelheden vruchtbare grond wordt gerechtvaardigd met het argument dat dat visje in zijn voortbestaan wordt bedreigd door de aanvoer van bergwater.

De kostbare vallei

Selma bereik je vanaf Los Angeles via twee snelwegen, die lijnrecht naar het noorden lopen. Via de Freeway 405 naar de 5, die naar San Fransciso leidt, en dan door met de 99 richting Fresno. Het eerste deel van de reis volgt een indrukwekkende snelweg door de bergketens ten noorden van Los Angeles, met talloze kostbare constructies die legioenen ingenieurs werk hebben geboden. Na een klein uur wijken de bergen en ligt beneden een natuurlijke laagvlakte voor je, waarvan het einde niet te zien is.

Links, in de richting van de oceaan, schemeren de bergenketens die langs de kust lopen, en rechts liggen de met sneeuw bedekte toppen van de bergen die de oostzijde van de vallei afschermen. Er wordt gehandeld in groente, fruit en zuivelproducten. De arbeiders zijn veelal illegaal en zorgen ervoor dat de loonkosten laag blijven. Tegelijkertijd vreet hun aanwezigheid aan de oorspronkelijke sociale structuur van de vallei.

Scandinaviërs, Duitsers en Nederlanders hebben zich hier in de loop van de geschiedenis gevestigd en de vallei kostbaar en welvarend gemaakt. Velen zijn weggetrokken. Hun plaatsen zijn ingenomen door nieuwe immigranten die veelal geen Engels spreken, omdat ze niet meer omgaan met mensen die Engels spreken. De kinderen van deze immigranten zijn bij hun geboorte automatisch Amerikaans staatsburger. Het zijn dure kinderen: hun ouders betalen geen belasting en kunnen vaak ook geen zorgverzekering bekostigen, maar doen wel een beroep op educatie en gezondheidszorg. Overheidsformulieren zijn ook in het Spaans opgesteld.

Het centrum van Selma bestaat uit brede, kale straten. De zon schijnt, maar een gure wind valt langs de gevels. Dwars door het centrum loopt een trein, die luidt gilt wanneer hij over de onbeveiligde rails naar het zuiden rijdt. De wegovergangen bieden weinig bescherming tegen de vrachttrein, die een mijl of meer lang lijkt. Er zijn weinig blanken op straat en mijn zoon en ik worden vreemd aangekeken wanneer we een eetplek zoeken. We zien eruit als toeristen. Hier zijn nooit toeristen. Er is niets dat een toerist wil zien, tenzij je antropoloog of socioloog bent en de specifieke armoede hier wilt bestuderen.

Victor Davis Hanson

Langs de wegen liggen eindeloze druivenranken. De druiven worden gedroogd en als rozijnen gedistribueerd. Ook voor de wijnproduktie worden druiven verbouwd, maar de bekendste wijnstreken liggen meer naar het noorden: in Napa en Sonoma, waar heuvels liggen en het landschap lieflijk is. Mijn zoon en ik laten ons opnieuw door Yelp inspireren en bezoeken ’s avonds het Mexicaanse restaurant waarvoor mensen –  zo vertellen de recensenten op de site – grote afstanden afleggen vanwege de hoge kwaliteit.

Het restaurant ligt in een wijk met kleine huisjes en verwaarloosde tuinen. In de koplampen zien we kinderen op onverlichte fietsen balanceren. De gasten van het restaurant, dat niet goedkoop is, behoren tot de nieuwe Mexicaanse middenklasse. Het interieur is kaal en de verlichting als van een kantoor. Maar het is er druk en gezellig. Jonge serveersters brengen grote borden met hoogopgestapeld Mexicaans voedsel rond. Een paar keer horen we hoe het personeel een jarige gast toezingt.

Als we naar ons hotel rijden, valt op hoe donker het hier is: geen verlichting langs de wegen, die vol gaten zitten. Op een kruispunt liggen twee benzinestations tegenover elkaar, verlaten in een leeg landschap, eenzaam wachtend op een beroving. In deze streek is de criminaliteit dramatisch toegenomen. Alles wat los en vast zit, wordt ’s nachts of overdag van boerderijen gestolen.

We zijn hier om professor Victor Davis Hanson te bezoeken. Hanson is een classicist, die jarenlang les heeft gegeven aan de Universiteit van Fresno. Hij is ook militair historicus en fellow van het Hoover Instituut van Stanford University. Hij was gesprekspartner van President George W. Bush en is een invloedrijke conservatieve denker. Hij is ook rozijnenboer en bewoont nog steeds de boerderij in Selma, die al generaties eigendom van zijn familie is. De meeste nakomelingen van de oorspronkelijke boerenfamilies zijn weggetrokken uit deze streek, maar professor Hanson is gebleven.

Al jaren volg ik zijn essays en columns. Het wordt tijd om hem persoonlijk te leren kennen.

Volgende week het vervolg.

Bestel alvast het boek 'Op zoek naar de Amerikaanse droom'

en krijg toegang tot alle artikelen op de website.

inclusief :

  • Boek 'Op zoek naar de Amerikaanse droom' (ISBN: 978-99904-1-610-7)
  • Columns, interviews en reisverslagen van Leon de Winter
  • Columns van gerenommeerde columnisten, commentatoren en analisten
  • Links naar nog meer interessante artikelen en verhalen
Reacties zijn uitgeschakeld